Bu anlattıklarımı
fotoğraflı olarak
kitap haline getirdim.
İÇİNDEKİLER
7- Önsöz
13- Sürü psikolojisi
19- Yorum 1: havası boşaltılan komutan
21- Yine alarm
22- Uzaylılar
24- Kapı girintisi
26- Silah ve namus
29- Yorum 2: Güler misin ağlar mısın
33- Muhafız alayı bombalandı
35- Dayak
38- Aydemir’in kıyağı
41- Koruda vurulan tavuk
43- Ne değişti?
44- Nasreddin Hoca darbe yapıyor
45- Yorum 3: teneke kralı
49- Tutuklandık ey halkım
50- Fısıltı gazetesi
52- O ak saçlı var ya o ak saçlı
53- Nazik eller
54- Duruşma salonu
56- Mahkeme kurulu
58- Önce kendimiz ikna olduk
60- En iyi savunma saldırıdır
61- Kahkahalar
62- Yargıç şakaları
65- Erkek general
67- Satılmış saldırganlar
68- Benim suçum büyük
69- Tanıklar
85- Bu ne biçim liste?
86- Osmanlı tokadı
87- Söz savunmanın
89- Aldatıldık ey halkım
92- Savcının esas hakkındaki görüşü
93- Karar: ne ağlıyorsunuz len inekler?
95- Gerekçe
99- Hoşçakal üniforma
102- Densiz
104- Kader fillerin dövüşmesi midir?
106- Kader silahlı haydutluk mudur?
108- Darbeleri kendi pis çıkarları için yapıyorlar
110- Adaletin terazisi
ÖNSÖZ
Kanla, irfanla kurduk biz bu cumhuriyeti
Cehennemler kudursa ölmez nigehbanıyız
(Harp okulu marşı)
İKİ NUMARALI MAHKEME 1963 yılının yaz aylarında Ankara
kara harp okulunda çalıştı, İsmet İnönü hükümetini devirmeye
kalkışan harbiyelileri yargıladı.
Bir de Bir Numaralı Mahkeme vardı
ama o, Ankara Mamak'ta çalıştı
ve darbe girişiminde ele başılık eden harp okulu öğrencileri ile
emekli albay Talat Aydemir ve emekli binbaşı Fethi Gürcan gibi
darbeci subayları yargıladı.
Bu iki subay ölüm cezasına çarpıldı, asılarak idam edildi.
İki Numaralı Mahkeme harp okulunda yargılanan 1459 harbi-
yelinin öyküsüdür, duruşmalar sırasında tuttuğum notların üs-
tüne kurulmuştur.
Ben bin dört yüz elli dokuz harbiyeliden biriyim.
24 Haz 1965 tarihli Akşam gazetesinde
Çetin Altan
onların davranışını
"çocuksu iyi niyet"e yorar ve devam eder:
Eminim ki onlar bu alandaki acemiliklerini meseleler ortaya
çıktıkça yeni yeni sezmektedirler. Eksikliklerini ve hatalarını ye-
ni yeni görmektedirler. İhtilal kavramının ne demek olduğunu*
yeni yeni anlamaktadırlar.
Ama Türkiye'de hiç kimse
acemiliğini onlar kadar ve o yaşta ödememiştir.
Gerçekten öyleydi. Bıyığı yeni yeni terlemeye başlayan birer
çocuktuk, ülkenin yazgısıyla oynayan koca koca adamlar değil-
dik ama hani filler dövüşürken zararı otlar görürmüş ya, ay-
nen öyle oldu. Bazı koca koca adamlar kendi siyasi oyunlarını
oynarken ayaklar altında biz kaldık.
"Harbiyeli aldanmaz" diye göğsümüzü şişire şişire aldandık,
hüngür hüngür ağladık ve kahkahalarla güldük. Çocukça ve
iyi niyetle...
İlhan Selçuk ise 17 Aralık 1964 tarihli Cumhuriyet gazetesinde
"bazı tarih gerçeklerinin üstüne ışık serpmek"ten söz ediyor:
Devlet bakanının bu iki yönlü cevabının üstünde de dikkatle
durmak isteriz. Çünkü:
1. Eğer millî emniyet başkanı görevini yapmadıysa lastikli söz-
lerle değil kesin olarak açıklanmalıdır.
2. Eğer millî emniyet başkanı 21 Mayıs hareketini başbakana
ulaştırmışsa ortaya bir ikinci dava çıkıyor. 18 Mayıs gününden
21 Mayıs gününe kadar -üç gün- ihtilali önlemek için ne gibi
tedbirler alınmıştır?
Bu soruların cevabı yalnız bazı tarih gerçeklerinin üstüne ışık
serpmekle kalmıyacaktır. Bin beş yüz genç harbiyelinin kaderi-
ni değiştiren ve onları genç yaşlarında boşlukta bırakan bir
büyük olayda sorumluların görevlerini yapıp yapmadıklarını or-
taya koyacaktır.
İyi güzel de o gerçeklerin üstüne kimin feneri tutulacak? Sa-
nırım olaya bir de ayaklar altında kalan o "çocuk"ların gözüy-
le bakmakta yarar var.
Belki bu anlattıklarım o işi yapar, öyle ki okunduğunda kulak-
lara o çocukların ağlama sesleri ve kahkahaları gelir.
Ve inşallah bir gün
tam demokrasi
ülkemizde yerleşir; bu öykü, masal olur.
__________________________________________________ __________
*Benim bildiğim, padişahlığa son verip cumhuriyete geçiş
örneğinde görüldüğü üzere, ihtilal "devrim"dir. İhtilali mil-
let yapar. Örneğin Türkiye Cumhuriyetini bağımsızlık sava-
şıyla özgürlüğüne kavuşan Türk milleti kurdu.
Darbe ise 15 Temmuz 2016'daki kalkışma örneğinde görül-
düğü üzere silahlı "zorbalık"tır. Darbeyi eşkıya yapar.
Kullanılan silahların farklı olması bu gerçeği değiştirmez.
İktidar olmak için
devletin tankını tüfeğini kullanan talat aydemirler de
halkın dinini kullanan fethullah gülenler de eşkıyadır,
silahlı zorbadır.
Zorbalığın lüzumu yok.
İktidara gelmenin tek yasal yolu
özgür seçimlerdir.
Tank, tüfek, cami, minare değil.
__________________________________________________ _____
1 yıl önce
SÜRÜ PSİKOLOJİSİ*
22 Şubat 1962, Perşembe.
Akşam 7 gibi
banyoda dişlerimi fırçalıyordum.
Aniden alarm verildi. Avluya koştuk.
"Nolmuş, nolmuş?"
"Darbe olmuş."
"İnönü’yü öldürmüşler!"
"Eyvaaah!"
Çok üzüldük
İçimizde ağlayanlar, dövünenler vardı.
Tabur komutanımız
binbaşı Ahmet Eroğlu geldi,
çevresini sardık.
"Binbaşım, biz napıcaz?"
Bi dakka çocuklar.
Avlunun orta yerinde
üstü tahtalarla kapatılmış kuru bir havuz vardı,
biraz yüksekçe olduğu için tekmiller orda alınırdı.
Tabur komutanımız oraya çıktı:
Dinleyin! Daha önce size söylemediğim şeyler oluyor Türkiye'de. Söy-
lemedim çünkü istedim ki yalnızca derslerinize verin kendinizi. Ama
şimdi vaktidir. Bazı maceracılar hükümete karşı bir harekete kalkıştılar.
Ben sizin komutanınız olarak bu harekete katılmanızı istemiyorum. Bi-
zim milli şefimiz kimdir?
Sessizlik.
Aklımıza İsmet İnönü gelmedi
nedense.
Komutanımız devam etti:
İnönü! Evet, İnönü…
Bazı maceracılar bugün
milli şefimize karşı harekete geçtiler.
Binbaşı Eroğlu, "Milli şefimiz!" dedikce
biz hep birden "İnönü!" diye bağırdık
tıpkı stadlardaki gibi.
O amigoydu biz seyirci.
Adamcağız sözünün sonunu bir türlü getiremedi
ya da belki o da öyle yapmamızı istiyordu.
Milli şefimiz...
İnönü!
Milli şefimiz...
İnönü!
Milli şefimiz...
"İnönü!"
Sonra birden çatık kaşlı bazı abiler peydahlandı. Ko-
mutanımızı tuttukları gibi karga tulumba götürdüler,
bize de ayar verdiler:
Naptığınızı sanıyorsunuz siz?
"Abi, İnönü’yü öldürmüşler!"
Yok öyle bişey. Ama gerekirse öldürülür. İhtilal bu.
"?!"
Evet, bu hareket İnönü hükümetine karşıdır.
"Abi, daha önce niye söylemediniz? Valla bilmiyoduk."
Ülkemiz Ata'mıza ihanet eden eyyamcılardan kurtulacak.
"Tamam abi, görev verin yapalım."
Tamam, şimdi sınıflarınıza çıkın. Bekleyin.
Sabaha kadar sınıflarımızda bekledik,
ha şimdi çağıracaklar ha birazdan çağıracaklar da ihtilal
yapcaz diye... Bir türlü çağırmadılar. Öyle alındık ki.
__________________________________________________
*SÜRÜ PSİKOLOJİSİ... Araştırmaların ortaya koyduğuna göre
bir topluluktaki kişilerin yaklaşık %30'u çoğunluğa uymaktadır,
koyun gibi. O yüzden bu davranışı sağlayan ruh haline
sürü psikolojisi (mob psychology) deniyor.
Bir odadaki yazı tahtasına 4 çizgi çizilmiş, 2'si aynı uzunlukta.
A _________________________________
B ___________________________
C _________________________
D _________________________________
Odaya 7 kişi alınmış.
"Bu çizgilerden ikisi eşit uzunluktadır, hangileri?"
diye sorulmuş. Doğru cevabın A ve D olduğu açık ve net.
Ama 7 kişinin 6'sına "Eşit uzunlukta olanlar B ve C’dir" demeleri
önceden tembih edilmiş. Ve cevabı önce onlar vermişler, denek
en sonra. Deneme farklı deneklerle tekrar tekrar yapılmış.
Sonuç: her 3 denekten 1'i çoğunluğa uyup "Eşit uzunlukta olan-
lar B ve C’dir" demiş. Yaklaşık %30.
Az önce "yaşasın filanca" diye bağıran aynı insanlar
az sonra "kahrolsun o filanca" diye bağırırlar
çünkü içinde bulundukları topluluğa uymaktadırlar,
topluluk öyle yapıyor.
General Osman Pamukoğlu disiplinle ilgili bir soruya verdiği cevapta
"topluyken kritiktir" diyor. Kastettiği her halde budur.
Sürü psikolojisi nasıl önlenir:
-İnsanları ve görüşlerini öğrenip kâle alın.
-Topluluğun açığa vurmadığı kuralları ya da sanıları görüp çözümleyin.
-Sizin de ön yargılarınız olabilir, onları çekinmeden kabul edin.
-Karar verme alıştırmaları yapın.
-Dürüst insanları ya da itiraz edenleri cezalandırmayın.
__________________________________________________ _____________
YORUM 1: Havası boşaltılan komutan
Güneri Civaoğlu
MİLLİYET, 24 Mayıs 2003
İsmet İnönü'nün şu sözü siyasetçiler için asker dersidir:
"Her gece her mahfelde, her orduevi lokantasında bir kaç genç subay Türkiye'yi
kurtarır. Bazıları ihtilal de konuşur."
İsmet Paşa asker ocağından gelmiştir. Karargahın, kışlanın nabzını iyi
bilirdi. Mahfellerdeki, orduevi lokantalarındaki bu söyleşilerin ilacının
sağduyulu komutanlar olduğunun elbette bilinciydeydi. Bu deneyim birikimini
sonraki kuşak komutanlarına da yansıtmıştı.
İsmet İnönü’nün asker üzerindeki ağırlığında bu özelliği etkiliydi. Örnegin
onun başbakan olduğu 1960'lı yıllarda nerdeyse sabah erken kalkan, ihtilal
yapacaktı. Kara harp okulu komutanı albay Talat Aydemir'in ihtilal hazırlığı
sır değildi. Ankara oduevinin karşısındaki bahçede albay Aydemir adına
biz genç gazetecilere çay pasta sunulur, "Yakında bu servisi altın yaldızlı
ay yıldızlı tabak ve fincanlarda yapacağız," denirdi. Yani Çankaya Köşkü’nün
servis tabaklarında.
O günlerden birinde Paşa ansızın harp okulu'na gitme kararı almıştı. Çevre-
sine,"İhtilal yapacak şu komutanı bir de ben yerinde göreyim," demiş.
Başbakan okula geldiğinde protokol gereği başta okul komutanı Aydemir olmak
üzere harp okulu komutanlığına bağlı tüm subaylar tek sıra olurlar. Çakı gibi
dimdik, selam duruşundadırlar.
İsmet Paşa bu "tekmil" duruşundakilere asker ocağı ritüeline uygun olarak "Mer-
haba arkadaşlar!" diye seslenir. Ardından tek tek tokalaşmaya başlar. Fakat
Aydemir'in eline uzanmadan önce birden sol eliyle onun yanağını okşar. "Nasılsın
bakayım?" Sanki çocukla konuşur gibi.
İsmet Paşa'nın damadı usta gazeteci Metin Toker, "İşte o anda ihtilal girişimi çök-
tü" diye yazmıştı. İsmet Paşa genç subayların önünde Aydemir'in havasını boşal-
tıvermişti.
Aydemir, İsmet Paşa kendi ayağıyla gelmişken ihtilal düğmesine o anda bassaydı
işi bitirmişti. Oysa artık genç subayların gözünde sadece yanağı okşanan ve "Nasılsın
bakayım?" diye nerdeyse çocuk muamelesi gören biriydi artık. Büyüsünü yitirmişti.
Asıl büyüyen ise, ihtilalin karargahına kılı kıpırdamadan tek başına giden, istiklal
savaşı komutanı İsmet İnönü idi. Zaten Aydemir'in sonu hüsran oldu.
Hasan Akçay: Ben oradaydım. İsmet Paşa harp okuluna Aydemir'in birinci darbe
girişiminden hemen önce geldi. Öğrencilerden oluşan tören kıtasını "Merhaba as-
ker!" diye selamlayıp denetledi.
O arada ilginç bir şey oldu. Onu önünde gören bir öğrenci heyecandan düşüp ba-
yıldı. Ama bunun uzun süre ayakta beklemekten ileri geldiği de söylendi.
Bir başka söylenti ise şu idi: İsmet Paşa durumun ne kadar vahim olduğunu su-
bayların duruşundan anlamış, oradan ayrıldıktan sonra "Bu okul ihtilal kokuyor"
demiş.
1 yıl sonra
20 May 1963, Çarşamba
YİNE ALARM
1962-1963 ders yılı
okul yaşantımın son yılı olacaktı.
Yıl sonu sınavları yapılıyordu,
sınavlar bir hafta önce başlamıştı,
bir hafta sonra bitecekti.
24.00'e kadar sınıfta ders çalışma izni vardı. Arkadaşların
çoğu o vakte kadar çalışıyordu ama benim tarzım
yıl içinde düzenli çalışıp yıl sonunda rahat etmekti.
Onun için her zamanki gibi 22.00'de yattım.
Yenice uyumuşum.
"Alarm vaaar!" feryatlarıyla uyandım.
"Kalkın arkadaşlar! Haydi arkadaşlar!"
Herkes telaş içinde kalkıp gidiyordu,
koğuşta yalnızca iki ya da üç kişi kalmıştık.
Ben de acele giyinip aşağı indim.
Depoda kendi silahımı bulamadım,
rast gele bir silah aldım.
Palaska da bana uymadı,
elime gelen birini takıştırıp dışarı koştum.
Bölüğüm avludaki toplanma yerinde yoktu.
Okul kapısı sonuna kadar açıktı
ve kapıda nöbetçi yoktu.
Koştum, bölüğüme yetiştim. Millet meclisi yönünde
düzenli bir şekilde yürüyorlardı, gece eğitimi yapıyor
gibiydiler. Her şey olağan görünüyordu.
Ama gizemli bir ortamdı.
Geceler bana gizemli gelir
çünkü karanlığın sakladığı şeyler vardır,
önünüze birden ne çıkacak bilemezsiniz.
Kısım çavuşu bir bağ mermi verdi.
Nolmuş, nereye gidiyoruz?
Şimdilik biz de bilmiyoruz.
Herkes birbirini uyarıyordu:
Aman arkadaşlar! Silahınızı güvene alın;
namluyu havaya tutun.
Mermi de aldığımıza göre bu bir eğitim yürüyüşü değildi.
Az sonra "Conguroğlu'nu gördün mü? Talat Aydemir gelmiş" gi-
bi sözler dolaşmaya başladı. Durumu anladım.
Talat Aydemir bir yıl önce harp okulu komutanıydı, Conguroğlu
ise onun maiyetinde bir subay. 22 Şubat 1962'de hükümeti de-
virmeye kalkıştıkları için emekli edilmişlerdi:
Silahlı kuvvetler baş komutanının emirlerine uymak ve girişilen
harekata derhal son vermek şartile, şimdiye kadar kan dökül-
mesine meydan verilmemiş olması göz önünde tutularak hareka-
ta katılanlar hakkında hiç bir cezai takibat yapılmıyacağına hükü-
met başkanı olarak söz veriyorum.
23 Şubat 1962
saat 01.00
Başbakan
İsmet İnönü
Simdi demek bir darbe girişimi daha başlatıyorlardı
ve biz onlarla birlikte hareket ediyorduk.
Daha önce kendi aramızdaki söyleşilerde
hükümet darbelerinden söz ederdik.
Ben şakaya vurup
"Öyle bir şey olursa kaçarım" derdim.
O gece kaçmayı aklımdan bile geçirmedim
ama elimdeki silahın emniyetini de açmadım.
Parola: harbiyeli,
işareti: aldanmaz.
Parola şuradan geliyor:
26 Şubat 1962'de başbakan İnönü mecliste bir konuşma yapar,
harbiyelilerin 22 Şubattaki darbe girişimine katılmasıyla ilgili olarak
"Harbiyeliler aldatılmıştır" der.
Ertesi gün yani 27 Şubatta
aralarında teğmenlerin de bulunduğu bazı harbiyeliler
İstanbul Taksim anıtına çelenk koyup
İnönü’nün bu sözünü protesto ederler.
Çelengin üzerindeki yazı:
Atatürk ve Türk ulusu,
harbiyeli aldanmaz.
DÜNYAYI ELE GEÇiREN UZAYLILAR
Saat 0.30,
uykuyla uyanıklık arasındaki zaman.
Yaprak kımıldamıyor.
Evlerinde herkes uykuda olmalı,
yalnız biz kıpır kıpırdık
dünyayı ele geçirmek üzere olan uzaylılar gibi.
Genel kurmay'ın önüne gelince ateş yedik,
kendimizi yerlere attık. Yenice yağmur yağmıştı. Üstümüz başımız fena battı
ama bir kaç saniye sonra ateş kesilince
sanki az önce ordan ateş edilmemiş, bir daha da edilmezmiş gibi
elimizi kolumuzu sallaya sallaya yolumuza devam ettik.
İçişleri bakanlığı’nın önüne gelince
"Başımızda kimse yok mu?" diye arandık.
Conguroğlu varmış; yok olmuş.
"Arkadaşlar! 22nci kısım tarım bakanlığı’nın önüne!" dendi, oraya gittik.
Bakanlığın doğusundaki yapı, yüksek denetleme kurulu.
Cadde iki metre yukarda kalıyor. Yani orda bir bakıma siper var.
22nci Kısımdan İsmet Öztürk’le orda siper aldık.
Ortalık şimdilik sakin. "Kimse var mı?" diye seslendik,
bakanlığın önünde epey arkadaş varmış.
Binanın üst katındaki bir pencerede ışık yandı. İsmet işkillendi.
Yahu, kim ki o?
Bilmem.
Bize ateş etmesin?
Yok canım.
Sesimi yükselttim:
Bizim kimseye zararımız yok.
Hem arkadan vurmak olur o,
yakışır mı! O bize ateş etse bile
ben ona ateş etmem.
İşi amma da iyi ayarlamışlar diyorduk.
Az ilerdeki kavşakta birileri
arabaları durduruyor, denetliyor, geri çeviriyordu.
Orda bir de tank vardı. Sahipsiz.
Tek tük silah sesi duyuluyordu.
Sonra önümüzden asker dolu cemseler geçti;
askerler karşımızdaki ağaçların arasına girdiler.
Bakanlığın önündeki arkadaşların yanına geçtik.
Coğunluğun yanında olmak
insana güven veriyordu.
Biraz sonra
bizim sınıftan Adnan Midyat geldi sürüne sürüne.
Heyecanlıydı, "Bize ateş ettiler" dedi.
Adnan karşılık vermek istemiş
ama bu meret tutukluk etmiş.
Mermi yatağını, tetiği kurcaladı. Silah birden ateş aldı.
"Vay canına yahu" dedi. "Orda ateş almamıştı."
Bizim bulunduğumuz yerden çıkan
tek silah sesi bu oldu.
KAPI GİRİNTİSİ
Sınıf arkadaşım Erdoğan Gülsoy da ordaydı. Morali
bozuktu, "Bu iş yaş" diyordu, "bir kere karşılıklı ateş edil-
meye başlandı mı o işten hayır gelmez."
Karşımızdaki ağaçların arasından
birden ateş edilmeye başlandı
sanki Erdoğan'ı haklı çıkarmak için.
Bir kör kurşun da bana denk gelebilirdi,
endişelendim.
Her halde Erdoğan da öyle hissediyordu.
Yüksek denetleme kurulu ile tarım bakanlığının arasında
dar bir sokak var, ordaki bir kapının girintisine
sığındık. Erdoğan çömük ben ayakta beklemeye başladık.
Şöyle bir yerdi:
https://www.freepik.com/free-photo/w...lding+entrance
"Burdan çıkmayalım" dedim. "Ne zaman bizi almaya ge-
len olur o zaman çıkalım."
Sonradan öğrendiğime göre
o gece
Erdoğan ve benim gibi
bir yerlere sığınan başka harbiyeliler de varmış,
darbeye katılmaya hiç hevesli değillermiş.
Bazı tanıklar bunu dile getirdiler, örneğin general Özkan:
Orta yerde şaşkın halde dolaşan bir harbiyeliyi çağırdım,
bulunduğum odaya geldi. "Kimden emir aldınız, naptınız siz?"
dedim. Bir koltuğa yığılır gibi oturdu, mırıldandı: Yarın
sınavlarımız vardı. Alarm dediler, aldılar getirdiler...
Erdoğan ve ben bir kapı girintisine saklandık,
başkaları örneğin okulun korusuna saklanmışlar
ya da bir eve tanrı misafiri olmuşlar.
Keşke duruşma yargıcımız Mehmet Karaaslan bu konunun üstüne gitseydi,
örneğin o gece evlerinin kapısını açan bir aileyi tanık olarak dinleseydi. Ha-
yır, espri yapmakla yetindi:
Sanık: Bir evin kapısını çaldım. Tanrı misafiriyim, açın dedim. Açtılar.
Yargıç: Tabi açarlar, elinde silahın vardı (gülüşmeler).
De mi ya
darda kalan herkes tanrı misafiri olamaz.
Ne yapması gerekir? Silah taşıması gerekir örneğin
ya da bir tavsiye mektubu...
SiLAH VE NAMUS
Epey bekledik. Sabaha doğru
bağıran bir ses duyduk önce uzaktan,
sonra ses giderek yaklaştı:
Ateş etmek yok! Ateş etmek yok!
Onlar sizin kardeşleriniz,
harbiyeliler sizin kardeşleriniz.
Ateş etmeyin diye erleri uyarıyordu.
İyice yaklaştı:
Gelin evlatlarım,
gelin yavrularım.
"Hadi Erdoğan."
Çıktık.
Ordan burdan gelenlerle
yirmi kişi kadar olduk.
Seslenen bir albaydı.
Sırtında kışlık palto,
onun altında yazlık giysi.
Yanında subaylar,
etrafında avcı koluna göre dizilmiş eli tomsonlu erler.
Avcı kolu yani V şeklinde.
Tomsonlu erler "v"nin kollarındaydı,
subaylar "v"nin içinde.
Böylece subaylar erlerin korumasında ilerliyordu.
Albay "Verin silahlarınızı" dedi,
verdik. Hüseyin Dirhem de silahını uzattı ama birden
heyecanlandı, geri çekti.
Ben silahımı vermem.
"Neden?"
Silah benim namusumdur.
Albay anlayışlıydı, "evladım ben de askerim" dedi,
"silahını bana vermez misin?"
Hayır.
"Al ben sana tabancamı vereyim." Tabancasını uzattı.
Hüseyin onu da almadı, benim silahım var dedi.
Albay silahlarımızı almayı bıraktı,
aldıklarını da geri verdi. Silahların mekanizmalarını istedi,
onları itirazsız verdik.
Üstü kapalı askerî bir kamyon yanaştı,
albay "Binin" dedi.
Binmeye başladık. Ali İhsan Yılmaz binmeye davranınca
silahı kazayla ateş aldı.
Albay nerdeyse dövünerek "Evladım" dedi
"bir birinizi vuracaksınız,
silahları onun için istedim."
Neyse başka bir aksilik olmadı,
hareket ettik.
Bu albayın Ankara merkez komutanı Orhan Çokdeğer olduğunu
tanık olarak mahkemeye geldiğinde öğrendim.
Dürüst bir insandı.
Teslim olurken kendisine tüfeğini vermeyi reddeden Hüseyin Dir-
hem’i mahkemede övdü. "Bence de bir asker silahını teslim edi-
vermemeli" dedi.
Albay Çokdeğer bir trafik kazasında ölmüş. Allah rahmet eylesin:
8 Ekim 1963
AKIN gazetesi
Ankara 7: Dün sabah geçirdiği müessif bir trafik kazası sonu-
cunda ağır surette yaralanarak koma halinde hastaneye kaldı-
rılan Ankara merkez komutanı kurmay albay Orhan Çokdeğer
yapılan müdahaleye ve gösterilen ihtimama rağmen maalesef
kurtarılamıyarak bu sabah hayata gözlerini yummuştur.
.
fotoğraflı olarak
kitap haline getirdim.
İÇİNDEKİLER
7- Önsöz
13- Sürü psikolojisi
19- Yorum 1: havası boşaltılan komutan
21- Yine alarm
22- Uzaylılar
24- Kapı girintisi
26- Silah ve namus
29- Yorum 2: Güler misin ağlar mısın
33- Muhafız alayı bombalandı
35- Dayak
38- Aydemir’in kıyağı
41- Koruda vurulan tavuk
43- Ne değişti?
44- Nasreddin Hoca darbe yapıyor
45- Yorum 3: teneke kralı
49- Tutuklandık ey halkım
50- Fısıltı gazetesi
52- O ak saçlı var ya o ak saçlı
53- Nazik eller
54- Duruşma salonu
56- Mahkeme kurulu
58- Önce kendimiz ikna olduk
60- En iyi savunma saldırıdır
61- Kahkahalar
62- Yargıç şakaları
65- Erkek general
67- Satılmış saldırganlar
68- Benim suçum büyük
69- Tanıklar
85- Bu ne biçim liste?
86- Osmanlı tokadı
87- Söz savunmanın
89- Aldatıldık ey halkım
92- Savcının esas hakkındaki görüşü
93- Karar: ne ağlıyorsunuz len inekler?
95- Gerekçe
99- Hoşçakal üniforma
102- Densiz
104- Kader fillerin dövüşmesi midir?
106- Kader silahlı haydutluk mudur?
108- Darbeleri kendi pis çıkarları için yapıyorlar
110- Adaletin terazisi
ÖNSÖZ
Kanla, irfanla kurduk biz bu cumhuriyeti
Cehennemler kudursa ölmez nigehbanıyız
(Harp okulu marşı)
İKİ NUMARALI MAHKEME 1963 yılının yaz aylarında Ankara
kara harp okulunda çalıştı, İsmet İnönü hükümetini devirmeye
kalkışan harbiyelileri yargıladı.
Bir de Bir Numaralı Mahkeme vardı
ama o, Ankara Mamak'ta çalıştı
ve darbe girişiminde ele başılık eden harp okulu öğrencileri ile
emekli albay Talat Aydemir ve emekli binbaşı Fethi Gürcan gibi
darbeci subayları yargıladı.
Bu iki subay ölüm cezasına çarpıldı, asılarak idam edildi.
İki Numaralı Mahkeme harp okulunda yargılanan 1459 harbi-
yelinin öyküsüdür, duruşmalar sırasında tuttuğum notların üs-
tüne kurulmuştur.
Ben bin dört yüz elli dokuz harbiyeliden biriyim.
24 Haz 1965 tarihli Akşam gazetesinde
Çetin Altan
onların davranışını
"çocuksu iyi niyet"e yorar ve devam eder:
Eminim ki onlar bu alandaki acemiliklerini meseleler ortaya
çıktıkça yeni yeni sezmektedirler. Eksikliklerini ve hatalarını ye-
ni yeni görmektedirler. İhtilal kavramının ne demek olduğunu*
yeni yeni anlamaktadırlar.
Ama Türkiye'de hiç kimse
acemiliğini onlar kadar ve o yaşta ödememiştir.
Gerçekten öyleydi. Bıyığı yeni yeni terlemeye başlayan birer
çocuktuk, ülkenin yazgısıyla oynayan koca koca adamlar değil-
dik ama hani filler dövüşürken zararı otlar görürmüş ya, ay-
nen öyle oldu. Bazı koca koca adamlar kendi siyasi oyunlarını
oynarken ayaklar altında biz kaldık.
"Harbiyeli aldanmaz" diye göğsümüzü şişire şişire aldandık,
hüngür hüngür ağladık ve kahkahalarla güldük. Çocukça ve
iyi niyetle...
İlhan Selçuk ise 17 Aralık 1964 tarihli Cumhuriyet gazetesinde
"bazı tarih gerçeklerinin üstüne ışık serpmek"ten söz ediyor:
Devlet bakanının bu iki yönlü cevabının üstünde de dikkatle
durmak isteriz. Çünkü:
1. Eğer millî emniyet başkanı görevini yapmadıysa lastikli söz-
lerle değil kesin olarak açıklanmalıdır.
2. Eğer millî emniyet başkanı 21 Mayıs hareketini başbakana
ulaştırmışsa ortaya bir ikinci dava çıkıyor. 18 Mayıs gününden
21 Mayıs gününe kadar -üç gün- ihtilali önlemek için ne gibi
tedbirler alınmıştır?
Bu soruların cevabı yalnız bazı tarih gerçeklerinin üstüne ışık
serpmekle kalmıyacaktır. Bin beş yüz genç harbiyelinin kaderi-
ni değiştiren ve onları genç yaşlarında boşlukta bırakan bir
büyük olayda sorumluların görevlerini yapıp yapmadıklarını or-
taya koyacaktır.
İyi güzel de o gerçeklerin üstüne kimin feneri tutulacak? Sa-
nırım olaya bir de ayaklar altında kalan o "çocuk"ların gözüy-
le bakmakta yarar var.
Belki bu anlattıklarım o işi yapar, öyle ki okunduğunda kulak-
lara o çocukların ağlama sesleri ve kahkahaları gelir.
Ve inşallah bir gün
tam demokrasi
ülkemizde yerleşir; bu öykü, masal olur.
__________________________________________________ __________
*Benim bildiğim, padişahlığa son verip cumhuriyete geçiş
örneğinde görüldüğü üzere, ihtilal "devrim"dir. İhtilali mil-
let yapar. Örneğin Türkiye Cumhuriyetini bağımsızlık sava-
şıyla özgürlüğüne kavuşan Türk milleti kurdu.
Darbe ise 15 Temmuz 2016'daki kalkışma örneğinde görül-
düğü üzere silahlı "zorbalık"tır. Darbeyi eşkıya yapar.
Kullanılan silahların farklı olması bu gerçeği değiştirmez.
İktidar olmak için
devletin tankını tüfeğini kullanan talat aydemirler de
halkın dinini kullanan fethullah gülenler de eşkıyadır,
silahlı zorbadır.
Zorbalığın lüzumu yok.
İktidara gelmenin tek yasal yolu
özgür seçimlerdir.
Tank, tüfek, cami, minare değil.
__________________________________________________ _____
1 yıl önce
SÜRÜ PSİKOLOJİSİ*
22 Şubat 1962, Perşembe.
Akşam 7 gibi
banyoda dişlerimi fırçalıyordum.
Aniden alarm verildi. Avluya koştuk.
"Nolmuş, nolmuş?"
"Darbe olmuş."
"İnönü’yü öldürmüşler!"
"Eyvaaah!"
Çok üzüldük
İçimizde ağlayanlar, dövünenler vardı.
Tabur komutanımız
binbaşı Ahmet Eroğlu geldi,
çevresini sardık.
"Binbaşım, biz napıcaz?"
Bi dakka çocuklar.
Avlunun orta yerinde
üstü tahtalarla kapatılmış kuru bir havuz vardı,
biraz yüksekçe olduğu için tekmiller orda alınırdı.
.JPG)
Tabur komutanımız oraya çıktı:
Dinleyin! Daha önce size söylemediğim şeyler oluyor Türkiye'de. Söy-
lemedim çünkü istedim ki yalnızca derslerinize verin kendinizi. Ama
şimdi vaktidir. Bazı maceracılar hükümete karşı bir harekete kalkıştılar.
Ben sizin komutanınız olarak bu harekete katılmanızı istemiyorum. Bi-
zim milli şefimiz kimdir?
Sessizlik.
Aklımıza İsmet İnönü gelmedi
nedense.
Komutanımız devam etti:
İnönü! Evet, İnönü…
Bazı maceracılar bugün
milli şefimize karşı harekete geçtiler.
Binbaşı Eroğlu, "Milli şefimiz!" dedikce
biz hep birden "İnönü!" diye bağırdık
tıpkı stadlardaki gibi.
O amigoydu biz seyirci.
Adamcağız sözünün sonunu bir türlü getiremedi
ya da belki o da öyle yapmamızı istiyordu.
Milli şefimiz...
İnönü!
Milli şefimiz...
İnönü!
Milli şefimiz...
"İnönü!"
Sonra birden çatık kaşlı bazı abiler peydahlandı. Ko-
mutanımızı tuttukları gibi karga tulumba götürdüler,
bize de ayar verdiler:
Naptığınızı sanıyorsunuz siz?
"Abi, İnönü’yü öldürmüşler!"
Yok öyle bişey. Ama gerekirse öldürülür. İhtilal bu.
"?!"
Evet, bu hareket İnönü hükümetine karşıdır.
"Abi, daha önce niye söylemediniz? Valla bilmiyoduk."
Ülkemiz Ata'mıza ihanet eden eyyamcılardan kurtulacak.
"Tamam abi, görev verin yapalım."
Tamam, şimdi sınıflarınıza çıkın. Bekleyin.
Sabaha kadar sınıflarımızda bekledik,
ha şimdi çağıracaklar ha birazdan çağıracaklar da ihtilal
yapcaz diye... Bir türlü çağırmadılar. Öyle alındık ki.
__________________________________________________
*SÜRÜ PSİKOLOJİSİ... Araştırmaların ortaya koyduğuna göre
bir topluluktaki kişilerin yaklaşık %30'u çoğunluğa uymaktadır,
koyun gibi. O yüzden bu davranışı sağlayan ruh haline
sürü psikolojisi (mob psychology) deniyor.
Bir odadaki yazı tahtasına 4 çizgi çizilmiş, 2'si aynı uzunlukta.
A _________________________________
B ___________________________
C _________________________
D _________________________________
Odaya 7 kişi alınmış.
"Bu çizgilerden ikisi eşit uzunluktadır, hangileri?"
diye sorulmuş. Doğru cevabın A ve D olduğu açık ve net.
Ama 7 kişinin 6'sına "Eşit uzunlukta olanlar B ve C’dir" demeleri
önceden tembih edilmiş. Ve cevabı önce onlar vermişler, denek
en sonra. Deneme farklı deneklerle tekrar tekrar yapılmış.
Sonuç: her 3 denekten 1'i çoğunluğa uyup "Eşit uzunlukta olan-
lar B ve C’dir" demiş. Yaklaşık %30.
Az önce "yaşasın filanca" diye bağıran aynı insanlar
az sonra "kahrolsun o filanca" diye bağırırlar
çünkü içinde bulundukları topluluğa uymaktadırlar,
topluluk öyle yapıyor.
General Osman Pamukoğlu disiplinle ilgili bir soruya verdiği cevapta
"topluyken kritiktir" diyor. Kastettiği her halde budur.
Sürü psikolojisi nasıl önlenir:
-İnsanları ve görüşlerini öğrenip kâle alın.
-Topluluğun açığa vurmadığı kuralları ya da sanıları görüp çözümleyin.
-Sizin de ön yargılarınız olabilir, onları çekinmeden kabul edin.
-Karar verme alıştırmaları yapın.
-Dürüst insanları ya da itiraz edenleri cezalandırmayın.
__________________________________________________ _____________
YORUM 1: Havası boşaltılan komutan
Güneri Civaoğlu
MİLLİYET, 24 Mayıs 2003
İsmet İnönü'nün şu sözü siyasetçiler için asker dersidir:
"Her gece her mahfelde, her orduevi lokantasında bir kaç genç subay Türkiye'yi
kurtarır. Bazıları ihtilal de konuşur."
İsmet Paşa asker ocağından gelmiştir. Karargahın, kışlanın nabzını iyi
bilirdi. Mahfellerdeki, orduevi lokantalarındaki bu söyleşilerin ilacının
sağduyulu komutanlar olduğunun elbette bilinciydeydi. Bu deneyim birikimini
sonraki kuşak komutanlarına da yansıtmıştı.
İsmet İnönü’nün asker üzerindeki ağırlığında bu özelliği etkiliydi. Örnegin
onun başbakan olduğu 1960'lı yıllarda nerdeyse sabah erken kalkan, ihtilal
yapacaktı. Kara harp okulu komutanı albay Talat Aydemir'in ihtilal hazırlığı
sır değildi. Ankara oduevinin karşısındaki bahçede albay Aydemir adına
biz genç gazetecilere çay pasta sunulur, "Yakında bu servisi altın yaldızlı
ay yıldızlı tabak ve fincanlarda yapacağız," denirdi. Yani Çankaya Köşkü’nün
servis tabaklarında.
O günlerden birinde Paşa ansızın harp okulu'na gitme kararı almıştı. Çevre-
sine,"İhtilal yapacak şu komutanı bir de ben yerinde göreyim," demiş.
Başbakan okula geldiğinde protokol gereği başta okul komutanı Aydemir olmak
üzere harp okulu komutanlığına bağlı tüm subaylar tek sıra olurlar. Çakı gibi
dimdik, selam duruşundadırlar.
İsmet Paşa bu "tekmil" duruşundakilere asker ocağı ritüeline uygun olarak "Mer-
haba arkadaşlar!" diye seslenir. Ardından tek tek tokalaşmaya başlar. Fakat
Aydemir'in eline uzanmadan önce birden sol eliyle onun yanağını okşar. "Nasılsın
bakayım?" Sanki çocukla konuşur gibi.
İsmet Paşa'nın damadı usta gazeteci Metin Toker, "İşte o anda ihtilal girişimi çök-
tü" diye yazmıştı. İsmet Paşa genç subayların önünde Aydemir'in havasını boşal-
tıvermişti.
Aydemir, İsmet Paşa kendi ayağıyla gelmişken ihtilal düğmesine o anda bassaydı
işi bitirmişti. Oysa artık genç subayların gözünde sadece yanağı okşanan ve "Nasılsın
bakayım?" diye nerdeyse çocuk muamelesi gören biriydi artık. Büyüsünü yitirmişti.
Asıl büyüyen ise, ihtilalin karargahına kılı kıpırdamadan tek başına giden, istiklal
savaşı komutanı İsmet İnönü idi. Zaten Aydemir'in sonu hüsran oldu.
Hasan Akçay: Ben oradaydım. İsmet Paşa harp okuluna Aydemir'in birinci darbe
girişiminden hemen önce geldi. Öğrencilerden oluşan tören kıtasını "Merhaba as-
ker!" diye selamlayıp denetledi.
O arada ilginç bir şey oldu. Onu önünde gören bir öğrenci heyecandan düşüp ba-
yıldı. Ama bunun uzun süre ayakta beklemekten ileri geldiği de söylendi.
Bir başka söylenti ise şu idi: İsmet Paşa durumun ne kadar vahim olduğunu su-
bayların duruşundan anlamış, oradan ayrıldıktan sonra "Bu okul ihtilal kokuyor"
demiş.
1 yıl sonra
20 May 1963, Çarşamba
YİNE ALARM
1962-1963 ders yılı
okul yaşantımın son yılı olacaktı.
Yıl sonu sınavları yapılıyordu,
sınavlar bir hafta önce başlamıştı,
bir hafta sonra bitecekti.
24.00'e kadar sınıfta ders çalışma izni vardı. Arkadaşların
çoğu o vakte kadar çalışıyordu ama benim tarzım
yıl içinde düzenli çalışıp yıl sonunda rahat etmekti.
Onun için her zamanki gibi 22.00'de yattım.
Yenice uyumuşum.
"Alarm vaaar!" feryatlarıyla uyandım.
"Kalkın arkadaşlar! Haydi arkadaşlar!"
Herkes telaş içinde kalkıp gidiyordu,
koğuşta yalnızca iki ya da üç kişi kalmıştık.
Ben de acele giyinip aşağı indim.
Depoda kendi silahımı bulamadım,
rast gele bir silah aldım.
Palaska da bana uymadı,
elime gelen birini takıştırıp dışarı koştum.
Bölüğüm avludaki toplanma yerinde yoktu.
Okul kapısı sonuna kadar açıktı
ve kapıda nöbetçi yoktu.
Koştum, bölüğüme yetiştim. Millet meclisi yönünde
düzenli bir şekilde yürüyorlardı, gece eğitimi yapıyor
gibiydiler. Her şey olağan görünüyordu.
Ama gizemli bir ortamdı.
Geceler bana gizemli gelir
çünkü karanlığın sakladığı şeyler vardır,
önünüze birden ne çıkacak bilemezsiniz.
Kısım çavuşu bir bağ mermi verdi.
Nolmuş, nereye gidiyoruz?
Şimdilik biz de bilmiyoruz.
Herkes birbirini uyarıyordu:
Aman arkadaşlar! Silahınızı güvene alın;
namluyu havaya tutun.
Mermi de aldığımıza göre bu bir eğitim yürüyüşü değildi.
Az sonra "Conguroğlu'nu gördün mü? Talat Aydemir gelmiş" gi-
bi sözler dolaşmaya başladı. Durumu anladım.
Talat Aydemir bir yıl önce harp okulu komutanıydı, Conguroğlu
ise onun maiyetinde bir subay. 22 Şubat 1962'de hükümeti de-
virmeye kalkıştıkları için emekli edilmişlerdi:
Silahlı kuvvetler baş komutanının emirlerine uymak ve girişilen
harekata derhal son vermek şartile, şimdiye kadar kan dökül-
mesine meydan verilmemiş olması göz önünde tutularak hareka-
ta katılanlar hakkında hiç bir cezai takibat yapılmıyacağına hükü-
met başkanı olarak söz veriyorum.
23 Şubat 1962
saat 01.00
Başbakan
İsmet İnönü
Simdi demek bir darbe girişimi daha başlatıyorlardı
ve biz onlarla birlikte hareket ediyorduk.
Daha önce kendi aramızdaki söyleşilerde
hükümet darbelerinden söz ederdik.
Ben şakaya vurup
"Öyle bir şey olursa kaçarım" derdim.
O gece kaçmayı aklımdan bile geçirmedim
ama elimdeki silahın emniyetini de açmadım.
Parola: harbiyeli,
işareti: aldanmaz.
Parola şuradan geliyor:
26 Şubat 1962'de başbakan İnönü mecliste bir konuşma yapar,
harbiyelilerin 22 Şubattaki darbe girişimine katılmasıyla ilgili olarak
"Harbiyeliler aldatılmıştır" der.
Ertesi gün yani 27 Şubatta
aralarında teğmenlerin de bulunduğu bazı harbiyeliler
İstanbul Taksim anıtına çelenk koyup
İnönü’nün bu sözünü protesto ederler.
Çelengin üzerindeki yazı:
Atatürk ve Türk ulusu,
harbiyeli aldanmaz.
DÜNYAYI ELE GEÇiREN UZAYLILAR
Saat 0.30,
uykuyla uyanıklık arasındaki zaman.
Yaprak kımıldamıyor.
Evlerinde herkes uykuda olmalı,
yalnız biz kıpır kıpırdık
dünyayı ele geçirmek üzere olan uzaylılar gibi.
Genel kurmay'ın önüne gelince ateş yedik,
kendimizi yerlere attık. Yenice yağmur yağmıştı. Üstümüz başımız fena battı
ama bir kaç saniye sonra ateş kesilince
sanki az önce ordan ateş edilmemiş, bir daha da edilmezmiş gibi
elimizi kolumuzu sallaya sallaya yolumuza devam ettik.
İçişleri bakanlığı’nın önüne gelince
"Başımızda kimse yok mu?" diye arandık.
Conguroğlu varmış; yok olmuş.
"Arkadaşlar! 22nci kısım tarım bakanlığı’nın önüne!" dendi, oraya gittik.
Bakanlığın doğusundaki yapı, yüksek denetleme kurulu.
Cadde iki metre yukarda kalıyor. Yani orda bir bakıma siper var.
22nci Kısımdan İsmet Öztürk’le orda siper aldık.
Ortalık şimdilik sakin. "Kimse var mı?" diye seslendik,
bakanlığın önünde epey arkadaş varmış.
Binanın üst katındaki bir pencerede ışık yandı. İsmet işkillendi.
Yahu, kim ki o?
Bilmem.
Bize ateş etmesin?
Yok canım.
Sesimi yükselttim:
Bizim kimseye zararımız yok.
Hem arkadan vurmak olur o,
yakışır mı! O bize ateş etse bile
ben ona ateş etmem.
İşi amma da iyi ayarlamışlar diyorduk.
Az ilerdeki kavşakta birileri
arabaları durduruyor, denetliyor, geri çeviriyordu.
Orda bir de tank vardı. Sahipsiz.
Tek tük silah sesi duyuluyordu.
Sonra önümüzden asker dolu cemseler geçti;
askerler karşımızdaki ağaçların arasına girdiler.
Bakanlığın önündeki arkadaşların yanına geçtik.
Coğunluğun yanında olmak
insana güven veriyordu.
Biraz sonra
bizim sınıftan Adnan Midyat geldi sürüne sürüne.
Heyecanlıydı, "Bize ateş ettiler" dedi.
Adnan karşılık vermek istemiş
ama bu meret tutukluk etmiş.
Mermi yatağını, tetiği kurcaladı. Silah birden ateş aldı.
"Vay canına yahu" dedi. "Orda ateş almamıştı."
Bizim bulunduğumuz yerden çıkan
tek silah sesi bu oldu.
KAPI GİRİNTİSİ
Sınıf arkadaşım Erdoğan Gülsoy da ordaydı. Morali
bozuktu, "Bu iş yaş" diyordu, "bir kere karşılıklı ateş edil-
meye başlandı mı o işten hayır gelmez."
Karşımızdaki ağaçların arasından
birden ateş edilmeye başlandı
sanki Erdoğan'ı haklı çıkarmak için.
Bir kör kurşun da bana denk gelebilirdi,
endişelendim.
Her halde Erdoğan da öyle hissediyordu.
Yüksek denetleme kurulu ile tarım bakanlığının arasında
dar bir sokak var, ordaki bir kapının girintisine
sığındık. Erdoğan çömük ben ayakta beklemeye başladık.
Şöyle bir yerdi:
https://www.freepik.com/free-photo/w...lding+entrance
"Burdan çıkmayalım" dedim. "Ne zaman bizi almaya ge-
len olur o zaman çıkalım."
Sonradan öğrendiğime göre
o gece
Erdoğan ve benim gibi
bir yerlere sığınan başka harbiyeliler de varmış,
darbeye katılmaya hiç hevesli değillermiş.
Bazı tanıklar bunu dile getirdiler, örneğin general Özkan:
Orta yerde şaşkın halde dolaşan bir harbiyeliyi çağırdım,
bulunduğum odaya geldi. "Kimden emir aldınız, naptınız siz?"
dedim. Bir koltuğa yığılır gibi oturdu, mırıldandı: Yarın
sınavlarımız vardı. Alarm dediler, aldılar getirdiler...
Erdoğan ve ben bir kapı girintisine saklandık,
başkaları örneğin okulun korusuna saklanmışlar
ya da bir eve tanrı misafiri olmuşlar.
Keşke duruşma yargıcımız Mehmet Karaaslan bu konunun üstüne gitseydi,
örneğin o gece evlerinin kapısını açan bir aileyi tanık olarak dinleseydi. Ha-
yır, espri yapmakla yetindi:
Sanık: Bir evin kapısını çaldım. Tanrı misafiriyim, açın dedim. Açtılar.
Yargıç: Tabi açarlar, elinde silahın vardı (gülüşmeler).
De mi ya
darda kalan herkes tanrı misafiri olamaz.
Ne yapması gerekir? Silah taşıması gerekir örneğin
ya da bir tavsiye mektubu...
SiLAH VE NAMUS
Epey bekledik. Sabaha doğru
bağıran bir ses duyduk önce uzaktan,
sonra ses giderek yaklaştı:
Ateş etmek yok! Ateş etmek yok!
Onlar sizin kardeşleriniz,
harbiyeliler sizin kardeşleriniz.
Ateş etmeyin diye erleri uyarıyordu.
İyice yaklaştı:
Gelin evlatlarım,
gelin yavrularım.
"Hadi Erdoğan."
Çıktık.
Ordan burdan gelenlerle
yirmi kişi kadar olduk.
Seslenen bir albaydı.
Sırtında kışlık palto,
onun altında yazlık giysi.
Yanında subaylar,
etrafında avcı koluna göre dizilmiş eli tomsonlu erler.
Avcı kolu yani V şeklinde.
Tomsonlu erler "v"nin kollarındaydı,
subaylar "v"nin içinde.
Böylece subaylar erlerin korumasında ilerliyordu.
Albay "Verin silahlarınızı" dedi,
verdik. Hüseyin Dirhem de silahını uzattı ama birden
heyecanlandı, geri çekti.
Ben silahımı vermem.
"Neden?"
Silah benim namusumdur.
Albay anlayışlıydı, "evladım ben de askerim" dedi,
"silahını bana vermez misin?"
Hayır.
"Al ben sana tabancamı vereyim." Tabancasını uzattı.
Hüseyin onu da almadı, benim silahım var dedi.
Albay silahlarımızı almayı bıraktı,
aldıklarını da geri verdi. Silahların mekanizmalarını istedi,
onları itirazsız verdik.
Üstü kapalı askerî bir kamyon yanaştı,
albay "Binin" dedi.
Binmeye başladık. Ali İhsan Yılmaz binmeye davranınca
silahı kazayla ateş aldı.
Albay nerdeyse dövünerek "Evladım" dedi
"bir birinizi vuracaksınız,
silahları onun için istedim."
Neyse başka bir aksilik olmadı,
hareket ettik.
Bu albayın Ankara merkez komutanı Orhan Çokdeğer olduğunu
tanık olarak mahkemeye geldiğinde öğrendim.
Dürüst bir insandı.
Teslim olurken kendisine tüfeğini vermeyi reddeden Hüseyin Dir-
hem’i mahkemede övdü. "Bence de bir asker silahını teslim edi-
vermemeli" dedi.
Albay Çokdeğer bir trafik kazasında ölmüş. Allah rahmet eylesin:
8 Ekim 1963
AKIN gazetesi
Ankara 7: Dün sabah geçirdiği müessif bir trafik kazası sonu-
cunda ağır surette yaralanarak koma halinde hastaneye kaldı-
rılan Ankara merkez komutanı kurmay albay Orhan Çokdeğer
yapılan müdahaleye ve gösterilen ihtimama rağmen maalesef
kurtarılamıyarak bu sabah hayata gözlerini yummuştur.
.
Comment